Sözleşme imzalandı, ilk hafta bir klasör dolusu evrak geldi, sonra ortalık sessizleşti. Uzman görünmüyor, hekim aramıyor, telefonlar cevapsız kalıyor. Bu tablo size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz; işverenlerin OSGB hizmetiyle ilgili en sık dile getirdiği sıkıntı budur. İyi haber şu: doğru OSGB’yi seçmek de, memnun kalmadığınız kuruluştan ayrılmak da sanıldığından kolaydır. Bu rehberde ikisini de adım adım anlattık: önce iyi bir OSGB’nin nasıl anlaşılacağını, sonra sözleşme öncesi sorulacak soruları, en sonda da değiştirme sürecinin adımlarını bulacaksınız.
Önce kısa bir hatırlatma. OSGB, yani ortak sağlık ve güvenlik birimi; iş yerlerine iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti veren, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluştur. Uzman ve hekim görevlendirmek her işverenin yasal yükümlülüğüdür; bu yükümlülük ister kendi bünyenizde istihdamla, ister yetkili bir OSGB’den hizmet alarak karşılanır. Yani asıl soru hizmeti alıp almamak değil; kimden ve hangi kalitede alacağınızdır.
İyi bir OSGB nasıl anlaşılır?
İyi bir OSGB; yetki belgesi güncel olan, İSG-KATİP atamalarını eksiksiz yapan, uzmanını ve hekimini sahaya düzenli gönderen ve aradığınızda ulaşabildiğiniz kuruluştur. Evrakın tamam görünmesi tek başına hizmet aldığınız anlamına gelmez; uzmanın ve hekimin iş yerinizde geçirmesi gereken süreler yasal olarak bellidir. Bu dört şartı sağlamayan hizmet, kâğıt üzerinde kalır.
Bu dört şartı biraz açalım.
Yetki belgesi. OSGB’ler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilir. Belgesi olmayan ya da belgesini göstermekten kaçınan bir kuruluşla yola çıkılmaz; bu, pazarlığın değil elemenin konusudur.
İSG-KATİP kaydı. Uzman ve hekim görevlendirmeleri İSG-KATİP adlı resmi sistemde tanımlanır ve işverence onaylanır. Onaylı sözleşme yoksa görevlendirme resmi olarak yapılmamış sayılır. Hizmeti fiilen alıyor olmanız, kayıt eksikse sizi denetimde korumaz. Sistemin nasıl işlediğini ve onay adımlarını İSG-KATİP rehberimizde ayrıntısıyla anlattık.
Saha süreleri. Uzmanın ve hekimin işyerinizde geçireceği süre keyfe bağlı değildir; mevzuatta çalışan başına dakika olarak belirlenir. “Arada bir uğrarız” diye bir hizmet modeli yoktur; alt sınır bellidir ve sınıf yükseldikçe süre artar.
Ulaşılabilirlik. İş sağlığı ve güvenliği günlük bir iştir. Yeni bir makine aldığınızda, bir çalışanınız rapor getirdiğinde ya da denetim kapıya dayandığında telefonun ucunda birinin olması gerekir. İyi OSGB, sorunuzu günler sonra değil aynı gün cevaplar.
Bu dört şart giriş sınavıdır; işin bir de ustalık boyutu vardır. İyi OSGB, işyerinizin iş sağlığı ve güvenliği düzenini bir takvime bağlar: yıllık çalışma planı hazırlanır, yıl sonunda değerlendirme raporu sunulur, risk değerlendirmesi yeni bir makine ya da süreç devreye girdiğinde güncellenir. Uzman sahada gördüğü eksiği yazılı raporlar; hekim işe giriş ve periyodik muayeneleri takvime oturtur. Böylece denetim gününde “yapıldı” demek yerine belgesi gösterilir. Bu düzeni kuran bir kuruluşla çalışan işveren, İSG’yi dert olmaktan çıkarır.
Sözleşme imzalamadan önce soracağınız 7 soru
Teklif görüşmesi, kuruluşu tanımak için en doğru andır. Şu yedi soruyu sorun; alacağınız cevaplar size hizmetin fotoğrafını çeker.
1. Yetki belge numaranız nedir?
Her OSGB’nin Bakanlık tarafından verilmiş bir yetki belge numarası vardır. Bu numarayı çekinmeden isteyin. Kendi örneğimizi verelim: Gözetim OSGB’nin yetki belge numarası OSGB-236’dır ve sitemizde açıkça yayınlanır. Numarasını söylemekte zorlanan bir kuruluş, daha ilk soruda sınıfta kalmış demektir.
2. İş yerime kim, hangi sıklıkta gelecek?
“Bir uzman bakar” cevabı yetmez. Hangi uzman, hangi hekim, ayda kaç kez ve ne kadar süreyle geleceği sözleşmeye yazılmalıdır. Ayrıca uzmanın sınıfı da tehlike sınıfınıza uymalıdır: çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde A sınıfı, tehlikeli sınıfta en az B sınıfı uzman görev alabilir. Yanlış sınıftan uzmanla yapılan görevlendirme sizi korumaz.
3. Tetkikler yerinde mi yapılıyor?
İşe giriş ve periyodik muayenelerin tetkik ayağı vardır: kan, işitme, solunum, akciğer filmi gibi. Bu tetkikler için çalışanlarınızı servislerle şehir merkezine mi taşıyacaksınız, yoksa gezici araç mı gelecek? Mobil sağlık aracıyla yerinde yapılan tarama, hem üretim kaybını hem de organizasyon yükünü ortadan kaldırır. Bu soruyu sormadan imza atmayın.
4. İSG-KATİP atamalarını kim takip ediyor?
Sözleşme yenilemeleri, görevli değişiklikleri ve onay adımları takip ister. Bu takibin OSGB’de mi, yoksa sizde mi olacağını netleştirin. İyi kuruluş takibi üstlenir; kötü kuruluş işverene bırakır, süre dolduğunda da haber vermez.
5. Telefonda kime ulaşırım?
Sorun çıktığında kimi arayacaksınız: santral mi, dosyanızı bilen bir kişi mi? İşyerinize atanmış, adını bildiğiniz bir muhatap isteyin. “Çağrı merkezimize iletin” cevabı, ileride cevapsız telefonların habercisidir.
6. Sözleşme kapsamında neler var, neler ek ücretli?
Uzman ve hekim süresi kapsamda olabilir; peki eğitimler, risk değerlendirmesi, acil durum planı, tetkikler? Hangi kalemin dahil, hangisinin hariç olduğunu yazılı isteyin. Sözleşmede görünmeyen kalemler, yıl içinde sürpriz faturalar olarak geri döner.
7. Benzer sektörden referansınız var mı?
Metal işleyen bir atölye ile çağrı merkezi aynı riskleri taşımaz. Sizin sektörünüzde çalışmış, benzer büyüklükte iş yerlerine hizmet vermiş bir kuruluş, riskinizi tanır ve zaman kaybetmez. Referans sormak ayıp değildir; cevap alamamak asıl uyarıdır.
Sektörde en sık şikayet edilen 5 sorun
Bu bölümde kimseyi işaret etmiyoruz; sektör genelinde zaman zaman duyulan şikayetleri ve her birini daha sözleşme aşamasında nasıl test edeceğinizi anlatıyoruz. Bu beş sorunu bilen işveren, kötü sürprizlerin çoğunu baştan eler.
- İlgisizlik ve telefona dönülmemesi. En yaygın şikayet budur: sözleşme imzalanana kadar her telefon açılır, sonrası sessizlik. Nasıl test edersiniz? Daha teklif aşamasında iki soru sorun ve cevap hızını ölçün. Teklif almaya çalışırken bile geç dönen kuruluş, müşterisi olduğunuzda daha hızlı dönmeyecektir.
- Evrak yapılıp sahaya gelinmemesi. Dosya kabarık, imzalar tamam; ama uzmanı gören yok. Oysa iş güvenliği sahada yapılır, masada değil. Nasıl test edersiniz? Yazılı ziyaret takvimi ve her ziyaret sonrası saha raporu isteyin. “Gerekince geliriz” diyen kuruluşa bu taahhüdü sözleşmeye yazmasını teklif edin; duraksama, cevabın kendisidir.
- Ziyaret sürelerinin yasal alt sınırın altında kalması. Uzman ve hekim süreleri çalışan sayınıza ve tehlike sınıfınıza göre mevzuatta belirlenir; on beş dakikalık imza ziyareti bu süreyi karşılamaz. Nasıl test edersiniz? Kendi alt sınırınızı süre hesaplayıcımızdan iki dakikada görün, teklifteki süreyle karşılaştırın. Yasal sınırın altında süre vaat eden teklif, baştan sakat demektir.
- Sözleşmede görünmeyen ek ücretler. Düşük bedelle başlayan hizmet, yıl içinde kalem kalem büyür: eğitim ayrı, rapor ayrı, tetkik ayrı. Nasıl test edersiniz? Yukarıdaki 6. soruyu sorun ve “dahil/hariç” listesini yazılı alın. Yazıya dökülmeyen kapsam, yok hükmündedir.
- Atama ve bildirim takibinin işverene bırakılması. Sözleşme süresi dolar, sistemdeki kayıt düşer; işveren bunu denetimde öğrenir. Kaydı düşen iş yerinin durumu, yukarıda İSG-KATİP başlığında anlattığımız tablodur. Nasıl test edersiniz? “Sözleşme yenileme tarihini kim takip ediyor, beni kim uyarıyor?” diye sorun. Net bir isim ve yöntem duymuyorsanız, takip sizde kalacak demektir.
Bu listeyi bir eleme aracı gibi kullanın. Beş başlığın tamamında net ve yazılı cevap veren kuruluş, kalitesini daha baştan göstermiştir; lafı dolandıran kuruluş için kararı yine siz verirsiniz.
OSGB değiştirmek zor mu? Ceza riski var mı?
Hayır, OSGB değiştirmek zor değildir ve tek başına ceza sebebi de değildir. Mevcut sözleşme feshedilir, yeni kuruluşla sözleşme yapılır ve uzman ile hekim atamaları İSG-KATİP üzerinden tanımlanır. Dikkat edilecek tek nokta, işyerini uzman ve hekim atamasız bir günde bırakmamaktır. Geçiş doğru planlandığında hizmet kesintisiz devam eder; risk değişiklikten değil, atamasız kalmaktan doğar.
Birçok işveren, memnun olmadığı halde “değiştirmek başımı ağrıtır” diye yıllarca aynı hizmete katlanır. Oysa tablo tam tersidir: asıl risk, kötü hizmette kalmaktır. Mevzuata göre uzman veya hekim görevlendirilmeyen işveren için idari para cezası uygulanır ve ceza, görevlendirilmeyen her kişi ve aykırılığın sürdüğü her ay için ayrı işletilir. Bu kural geçiş dönemini de kapsar; kritik olan tek şey, az önce söylediğimiz takvimdir.
Sık duyulan bir endişe de şudur: “Değiştirirsem her şey sıfırdan mı başlar?” Hayır. Risk değerlendirmesi, çalışanların sağlık dosyaları ve eğitim kayıtları iş yerinize aittir; kuruluş değişse de dosyalar devralınır ve kaldığı yerden devam edilir. Çalışanlarınız açısından da büyük bir sarsıntı olmaz; muayene ve eğitim düzeni aynı mevzuata göre sürer. Değişen tek şey hizmetin kalitesi olmalıdır — zaten amaç da budur.
Bir not: İSG-KATİP işlemlerinin ekran adımları zaman zaman güncellenir. Bu yüzden fesih ve atama işlemlerinin güncel akışını yeni OSGB’niz sizinle birlikte yürütmeli, “sistemi siz halledin” dememelidir. Geçişi üstlenmeyen kuruluş, daha ilk iş gününden yükü size bırakıyor demektir.
OSGB değiştirme adım adım
Süreci beş adımda toparlayalım:
- Mevcut sözleşmenizin fesih şartlarını okuyun. Bildirim süresi var mı, fesih yazılı mı istenir, sözleşme hangi tarihte kendiliğinden yenilenir? Bu maddeleri bilmeden atılan adım, gereksiz tartışma doğurur.
- Yeni OSGB’nizi seçin. Yukarıdaki yedi soruyu sorun, cevapları yazılı alın. Yeni anlaşmanız hazır olmadan eskisini feshetmeyin; sıralama her zaman önce yenisi, sonra fesihtir.
- Fesih ve yeni atamayı birlikte planlayın. Eski sözleşme feshedilir, yeni sözleşme İSG-KATİP’te tanımlanır ve işverence onaylanır. Kritik nokta yine yukarıdaki takvim kuralıdır. Bu planı yeni OSGB’nizin kurması ve onay adımında size eşlik etmesi beklenir.
- Devir evrakını isteyin. Risk değerlendirmesi, çalışanların sağlık dosyaları, eğitim kayıtları, ölçüm ve kontrol raporları işyerinize aittir; kuruluşa değil. Eski OSGB’den bu dosyaların eksiksiz teslimini isteyin, yeni OSGB’nin de teslim aldığını teyit etmesini sağlayın.
- İlk ayı bilinçli takip edin. Aşağıdaki bölümde ne beklemeniz gerektiğini listeledik. İlk ay, yeni kuruluşun vaadiyle pratiğinin örtüşüp örtüşmediğini gösterir.
Bir de zamanlama notu: OSGB sözleşmelerinin büyük bölümü yılbaşında yenilendiği için yılbaşı, değişiklik için en doğal penceredir. Sözleşmenizin bitiş tarihini bugün not edin ve araştırmayı bitişten en az bir ay önce başlatın; gerisi yukarıdaki beş adımdır.
Fiyat mı, hizmet mi? Doğru terazi
Teklifleri yan yana koyduğunuzda aradaki fark sizi şaşırtabilir. Kısaca söyleyelim: belirgin biçimde düşük bir teklif, çoğu zaman daha az saha ve daha az ilgi demektir. Bunun matematiğini ve ucuz teklifin denetim günü nasıl pahalıya dönüştüğünü OSGB fiyatları rehberimizde anlattık; olası ceza tutarlarını da ceza hesaplayıcımızdan kendiniz görebilirsiniz. Kendi işyerinizin yasal sürelerini ve sözleşmenize girecek zorunlu kalemleri görmek için fiyat hesaplayıcımızı kullanın.
Bu rehberin payına düşen tek öğüt şu: teklifleri tek sayfaya indirin — süre, ziyaret sayısı, kapsam listesi ve muhatap. Bu dört satır yan yana geldiğinde doğru seçim çoğu zaman kendini gösterir.
Yeni OSGB’nizden ilk ayda ne beklemelisiniz?
Değişikliği yaptınız; şimdi yeni kuruluşun sözünü tutup tutmadığını izleme zamanı. İlk ayda şunları görmelisiniz:
- Gerçek bir saha ziyareti. Tanışma kahvesi değil; uzmanın ve hekimin iş yerinizi gezdiği, riskleri yerinde gördüğü bir başlangıç ziyareti.
- Atamaların teyidi. Sözleşmenin İSG-KATİP’te tanımlandığının ve onaylandığının size bildirilmesi.
- Dosya devrinin kontrolü. Eski kayıtların teslim alındığının, eksiklerin tespit edildiğinin yazılı özeti.
- Ziyaret takvimi ve eğitim planı. Kim, hangi gün gelecek; hangi eğitim ne zaman yapılacak — yazılı ve tarihli.
- Adını bildiğiniz bir muhatap. Sorunuz olduğunda arayacağınız kişinin adı ve doğrudan numarası.
Bu adımların hiçbiri ilk ayda kendiliğinden başlamadıysa, bu rehberin şikayetler bölümüne dönüp okuyun; erken uyarıyı ciddiye almak, bir yıl daha kaybetmekten iyidir.
Gözetim OSGB olarak Bursa, Balıkesir, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Bilecik ve Kütahya’daki iş yerlerine hizmet veriyoruz; sözleşme, İSG-KATİP ataması ve geçiş planının tamamını biz yürütürüz. Aklınıza takılanlar için sık sorulan sorular sayfamıza bakabilirsiniz. İşyerinize özel teklif için bizi arayın: 0224 666 00 11 — dilerseniz WhatsApp’tan yazın.