Portör Muayenesi (Portör Testi)
Portör muayenesi, görünüşte sağlıklı çalışanların gıda ve temizlik işlerinde mikrop taşıyıp taşımadığını arayan taramadır; taşıyıcı çalışana portör denir. Taramada burun ve boğaz sürüntüsü, gaita (dışkı) örneği ve gerektiğinde akciğer grafisi alınır; tüm numuneler tek seansta toplanır. Numuneler merkezimizde ya da gezici ekiple işyerinizde alınır, kültür analizi Bakanlık yetkili dış laboratuvarda yapılır, sonucu işyeri hekimi değerlendirir.
Bu sayfa Gözetim OSGB işyeri hekimlerince incelenmiştir. İnceleme tarihi: 17.11.2026.
Kısaca
| Konu | Cevap |
|---|---|
| Süre | Numune alımı tek seans; sonuç laboratuvarın kültür süresinden sonra çıkar |
| Testler | Burun kültürü, boğaz kültürü, gaita kültürü ve mikroskobisi, gerektiğinde akciğer grafisi |
| Gerekli belge | Gıdayla temas eden personel listesi; hijyen eğitimi belgeleri |
| Geçerlilik | Dönemsel zorunlu tarama yürürlükte değil; kapsamı ve sıklığı işyeri hekimi belirler |
| Nerede | Nilüfer’deki merkez veya gezici ekiple işyerinizde; analiz dış mikrobiyoloji laboratuvarında |
Portör muayenesi nedir?
Portör muayenesi, gıda, su ve temizlik işlerinde çalışanların belirti göstermeden hastalık mikrobu taşıyıp taşımadığını arayan laboratuvar taramasıdır. Burun ve boğaz sürüntüsü ile gaita (dışkı) örneği kültüre gönderilir, gerektiğinde akciğer grafisi çekilir. Mikrop taşıdığı halde hasta olmayan kişiye portör denir; sonucu işyeri hekimi değerlendirir.
Yemekhane, gıda üretimi ve temizlik işlerinde görünüşte sağlıklı bir çalışan bile mikrop taşıyabilir. Bu kişilere portör, yani taşıyıcı denir. Taşıyıcı çalışan hiçbir belirti göstermez. Ama elini sürdüğü gıdayla hastalığı bütün işyerine, hatta müşterilerinize yayabilir. Portör muayenesi bu riski çalışan işe başlamadan yakalar. Yemekhanesi olan fabrikalar, restoranlar, oteller, catering firmaları, gıda üretim tesisleri ve marketler bu taramanın doğal muhatabıdır. Su ve temizlik işlerinde çalışan personel de kapsama girer.
Portör muayenesi zorunlu mu?
Hayır; gıda ve temizlik işlerinde çalışanlara dönemsel zorunlu portör taraması artık uygulanmıyor, bunun yerine hijyen eğitimi belgesi alınması isteniyor. Buna karşın çalışan, hastalığı konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür; tetkikin kapsamına ve sıklığına işveren işyeri hekimiyle birlikte karar verir. Bu değişiklik, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 126. maddesine dayanır. Bulaşıcı hastalığı olan çalışan, iyileştiği raporla belgelenene kadar bu işlerde çalışamaz. Taramanın hangi testleri kapsayacağını ve ne sıklıkla tekrarlanacağını ise işin niteliğine göre işyeri hekimi belirler. Hijyen eğitimi aldırılmazsa ya da bulaşıcı hastalığı belgelenen çalışan çalıştırılırsa 1593 sayılı Kanun md.282 uyarınca idari para cezası uygulanır. Bir gıda zehirlenmesi yaşanırsa sorumluluk çok daha ağırlaşır. Güncel yaptırım tutarları için bize sorabilirsiniz.
Portör taramasında hangi testler var?
- Burun kültürü: Burunda yerleşen ve gıdayla bulaşabilen mikropları arar.
- Boğaz kültürü: Boğazda hastalık yapan mikropların taşınıp taşınmadığını gösterir.
- Gaita kültürü: Dışkı örneğinde tifo benzeri bağırsak mikroplarını arar.
- Gaita mikroskobisi: Bağırsak parazitlerini ve yumurtalarını gösterir.
- Akciğer grafisi: Verem taraması için çekilir.
Testlerin hangileriyle tarama yapılacağını işin niteliğine göre işyeri hekimi belirler. Tüm numuneler tek seansta alınır; çalışan işinden uzun süre kopmaz.
Burun ve boğaz sürüntüsü ile gaita, Tıbbi Tetkik Yönetmeliği’nin saydığı numune alma hizmetleri arasındadır. Yönetmelik numunenin alındığı saatten başlayarak en geç 48 saat içinde analiz edilmesini ister; analiz Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış bir tıbbi laboratuvarda yapılır. Kültür sonucunun çıkması ise laboratuvarın çalışma süresine bağlıdır.
Portör muayenesi nerede yapılır?
Numuneleri iki yoldan alıyoruz. Bireysel gelen çalışanlar Nilüfer’deki merkezimize gelir: Üçevler Mah. Aysel Sok. Arkat İş Merkezi No:4A, 16270 Nilüfer/Bursa; randevu gerekmez. Kalabalık mutfak ve temizlik ekipleri için gezici ekibimiz işyerinize gelir ve tüm personelden numuneleri tek seferde alır. Numune alma ve tetkiklerin usulü Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yürür; kültür analizleri Sağlık Bakanlığı yetkili dış mikrobiyoloji laboratuvarında tamamlanır. Gezici ekibimiz Bursa’da Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Gemlik, İnegöl, Karacabey, Kestel, Mudanya ve Mustafakemalpaşa ile BOSB, DOSAB, NOSAB ve TEKNOSAB’daki işyerlerine gelir.
Bursa’da portör muayenesi ücreti neye göre belirlenir?
Portör muayenesi için tek bir liste fiyatı yok. Ücreti dört şey belirler: taramaya girecek çalışan sayısı, işyeri hekiminin istediği kültürler (burun, boğaz, gaita kültürü ve gaita mikroskobisi), akciğer grafisinin gerekip gerekmediği ve numunenin merkezimizde mi yoksa işyerinizde mi alınacağı. Gıdayla temas eden personelin listesini paylaşın, teklifi kalem kalem hazırlayalım.
Pratikte ne yapmalı?
Önce gıdayla temas eden ve genel hijyenden sorumlu personelin listesini çıkarın. Mutfak kadar bulaşıkhane, servis ve temizlik personelini de listeye ekleyin. İşyeri hekiminizle tarama kapsamını ve tekrar sıklığını belirleyin.
Numuneler merkezimizde alınabilir. İsterseniz mobil sağlık ekibimiz işyerinize gelir ve tüm ekipten numuneleri tek seferde alır. Taşıyıcılık saptanan çalışanı, tedavisi tamamlanana kadar gıdayla temas eden görevlerden geçici olarak ayırın. Tedavi sonrası kontrol testiyle temizlendiğini doğrulayın.
Tüm sonuçları çalışanın özlük dosyasında saklayın; denetimde ve olası bir zehirlenme şikayetinde ilk bakılan belgeler bunlardır. Taramayı personel hijyen eğitimiyle birlikte planlarsanız etki artar; test taşıyıcıyı bulur, eğitim yeni bulaşmayı önler. Bu tarama, işe giriş sağlık raporu ve periyodik sağlık muayeneleri ile birlikte yürütüldüğünde en sağlıklı sonucu verir.
Sık yapılan hatalar
- Taramayı işe girişte bir kez yaptırıp yıllarca tekrarlamamak.
- Sadece aşçıları test edip bulaşıkhane, servis ve temizlik personelini atlamak.
- Taşıyıcı çıkan çalışanı bilgilendirmeden aynı görevde çalıştırmaya devam etmek.
- Kültür sonuçlarını hekim yorumu olmadan “temiz” saymak.
- Tedavi sonrası kontrol testini yaptırmadan çalışanı eski görevine döndürmek.
- Numune öncesi antibiyotik kullanımını sormamak; sonuç yanlış temiz çıkabilir.
Sık sorulan sorular
Portör muayenesi nasıl yapılır?
Burun ve boğaz sürüntüsü, gaita (dışkı) örneği ve gerektiğinde akciğer grafisi alınır; tüm numuneler tek seansta toplanır. Kültür sonuçlarını işyeri hekimi değerlendirir.
Portör taraması ne zaman kaldırıldı?
Dönemsel zorunlu portör taraması 2011’de kaldırıldı: 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 126. ve 127. maddeleri 11 Ekim 2011 tarihli 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişti. Günümüzde gıda ve temizlik işlerinde hijyen eğitimi belgesi ve işyeri hekiminin belirleyeceği kontroller esas.
Portör testi sonucu ne zaman çıkar?
Sonuç, laboratuvarın kültür çalışma süresinden sonra hazır olur ve işyerinize iletilir. Taşıyıcılık saptanan çalışan gıdayla temas eden görevlerden geçici olarak ayrılır; tedavi sonrası kontrol testiyle doğrulama yapılır.
Yemekhanesi veya gıda üretimi olan her işletmede portör taramasını pratik bir düzene bağlıyoruz. Gözetim OSGB; Bursa, Balıkesir, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Bilecik ve Kütahya’da hizmet verir. Teklif ve sorularınız için: 0224 666 00 11.
Son güncelleme: 18.11.2026
Diğer hizmetler
Kurumsal
Hizmeti verenleri ve yetki belgelerini görmek için:
Raporunuz bekletmesin.
Arayın ya da doğrudan gelin — aynı gün dönüş yapıyoruz.