Portör Muayenesi

Yemekhane, gıda üretimi ve temizlik işlerinde görünüşte sağlıklı bir çalışan bile mikrop taşıyabilir. Bu kişilere portör, yani taşıyıcı denir. Taşıyıcı çalışan hiçbir belirti göstermez. Ama elini sürdüğü gıdayla hastalığı bütün işyerine, hatta müşterilerinize yayabilir. Portör muayenesi bu riski çalışan işe başlamadan yakalar. Yemekhanesi olan fabrikalar, restoranlar, oteller, catering firmaları, gıda üretim tesisleri ve marketler bu taramanın doğal muhatabıdır. Su ve temizlik işlerinde çalışan personel de kapsama girer.

Kanun ne diyor?

Gıda işiyle uğraşan işyerlerinde çalışanların bulaşıcı hastalık yönünden kontrolü işverenin sorumluluğundadır. Eski uygulamada bu kontroller belirli aralıklarla zorunlu portör muayenesi olarak yapılırdı. Güncel uygulamada bu zorunluluk kaldırılmış, yerine hijyen eğitimi belgesi şartı gelmiştir (1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 126. madde). Bulaşıcı hastalığı olan çalışan, iyileştiği raporla belgelenene kadar bu işlerde çalışamaz. Taramanın hangi testleri kapsayacağını ve ne sıklıkla tekrarlanacağını ise işin niteliğine göre işyeri hekimi belirler. Kontrol yapılmadığı ortaya çıkarsa işveren yaptırımla karşılaşır. Bir gıda zehirlenmesi yaşanırsa sorumluluk çok daha ağırlaşır. Güncel yaptırım tutarları için bize sorabilirsiniz.

Portör taramasında hangi testler var

• Burun kültürü: Burunda yerleşen ve gıdayla bulaşabilen mikropları arar.
• Boğaz kültürü: Boğazda hastalık yapan mikropların taşınıp taşınmadığını gösterir.
• Gaita kültürü: Dışkı örneğinde tifo benzeri bağırsak mikroplarını arar.
• Gaita mikroskobisi: Bağırsak parazitlerini ve yumurtalarını gösterir.
• Akciğer grafisi: Verem taraması için çekilir.

Testlerin hangileriyle tarama yapılacağını işin niteliğine göre işyeri hekimi belirler. Tüm numuneler tek seansta alınır; çalışan işinden uzun süre kopmaz.

Pratikte ne yapmalı?

Önce gıdayla temas eden ve genel hijyenden sorumlu personelin listesini çıkarın. Mutfak kadar bulaşıkhane, servis ve temizlik personelini de listeye ekleyin. İşyeri hekiminizle tarama kapsamını ve tekrar sıklığını belirleyin.

Numuneler merkezimizde alınabilir. İsterseniz mobil sağlık ekibimiz işyerinize gelir ve tüm ekipten numuneleri tek seferde alır. Taşıyıcılık saptanan çalışanı, tedavisi tamamlanana kadar gıdayla temas eden görevlerden geçici olarak ayırın. Tedavi sonrası kontrol testiyle temizlendiğini doğrulayın.

Tüm sonuçları çalışanın özlük dosyasında saklayın; denetimde ve olası bir zehirlenme şikayetinde ilk bakılan belgeler bunlardır. Taramayı personel hijyen eğitimiyle birlikte planlarsanız etki iki katına çıkar; test taşıyıcıyı bulur, eğitim yeni bulaşmayı önler. Bu tarama, işe giriş sağlık raporu ve periyodik sağlık muayeneleri ile birlikte yürütüldüğünde en sağlıklı sonucu verir.

Sık yapılan hatalar

• Taramayı işe girişte bir kez yaptırıp yıllarca tekrarlamamak.
• Sadece aşçıları test edip bulaşıkhane, servis ve temizlik personelini atlamak.
• Taşıyıcı çıkan çalışanı bilgilendirmeden aynı görevde çalıştırmaya devam etmek.
• Kültür sonuçlarını hekim yorumu olmadan “temiz” saymak.
• Tedavi sonrası kontrol testini yaptırmadan çalışanı eski görevine döndürmek.
• Numune öncesi antibiyotik kullanımını sormamak; sonuç yanlış temiz çıkabilir.

Yemekhanesi veya gıda üretimi olan her işletmede portör taramasını pratik bir düzene bağlıyoruz. Gözetim OSGB; Bursa, Balıkesir, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Bilecik ve Kütahya’da hizmet verir. Teklif ve sorularınız için: 0224 666 00 11.