Akciğer Grafisi (Akciğer Filmi)
Tozlu ve dumanlı işlerde en çok yıpranan organ akciğerdir. Akciğer grafisi (PA), göğsün önden çekilen röntgen filmidir. Tozlu işlerde işe giriş tetkiklerinin başında gelir. Çünkü akciğerdeki bir sorun erken görülürse hem çalışan korunur hem de işveren büyük bir sorumluluktan kurtulur. Gözetim OSGB, çekimi kendi bünyesindeki dijital cihazlarla yapar. Halk arasında akciğer filmi olarak bilinen bu tetkikin tıbbi adı akciğer grafisidir; ikisi aynı işlemdir.
Bursa’da akciğer grafisi nerede çekilir?
Bursa’da işe giriş ve periyodik muayene için akciğer grafisini Nilüfer’deki merkezimizde çekiyoruz: Üçevler Mah. Aysel Sok. Arkat İş Merkezi No:4A. Randevu gerekmez; kimliğinizle çalışma saatleri içinde gelmeniz yeterli. İşvereniniz aracılığı olmadan da gelip film çektirebilirsiniz. Ekip halinde çekim için mobil sağlık aracımız işyerinize gelir.
İşyerindeki sağlık gözetimi için film, çalıştığınız işyeri üzerinden istenir. İster merkezde ister araçta çekilsin, yönetmelik aynı kuralları koyar:
| Konu | Yönetmelik ne diyor |
|---|---|
| Filmi kim ister | İşyerinin işyeri hekimi; her çalışan için talep belgesine ayrı ayrı yazar (md. 5/7) |
| Filmi kim çeker | Tıbbi görüntüleme teknisyeni ya da teknikeri (md. 9/2) |
| Hangi standartla çekilir | Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kalite ve standartlarına uygun olarak (md. 9/3) |
| Görüntü nasıl teslim edilir | Dijital ortamda, DICOM formatında işyerine; işyeri isterse en az 35x35 cm filme basılarak (md. 9/1-b) |
Kaynak: Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete 20.01.2022, sayı 31725 (md. 5, 9). Toz ölçümünün nasıl yaptırıldığını ortam ölçümleri sayfasında anlattık.
Akciğer grafisi zorunlu mu?
İşin riskine bağlı. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı işverene çalışanları için sağlık gözetimi yükümlülüğü getirir. Bu gözetim, işe giriş sağlık raporu ile başlar ve periyodik sağlık muayeneleri ile devam eder. Hangi çalışana akciğer grafisi çekileceğine işyeri hekimi karar verir ve bunu çalışanın talep belgesine yazar (Tıbbi Tetkik Yönetmeliği md. 5/7). Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamındaki tozlu işyerlerinde grafi; işe girişte, iş değişikliğinde, işe dönüşte (çalışan talep ederse) ve işyeri hekiminin belirlediği sıklıkta çekilir (md. 11/1; 6331 sayılı Kanun md. 15/1-b-3). Maden, döküm, çimento, taş işleme, kaynak ve mobilya gibi tozlu işlerde film daha da önemlidir. Toza bağlı akciğer hastalığına pnömokonyoz denir; sinsi ilerler ve geç fark edilir. Asbest ya da kuvars içeren tozların bulunabileceği işyerlerinde bu filmleri ILO sınıflandırmasına göre okuyucu hekim değerlendirir (Tozla Mücadele Yönetmeliği md. 11/3). Verem gibi bulaşıcı hastalıkların kalabalık çalışma ortamına taşınmadan yakalanması da grafiyle mümkün olur.
Çekim nasıl yapılır
Çekim birkaç dakika sürer ve ağrısızdır. Çalışan cihazın önünde durur, derin nefes alır ve film o anda çekilir. Dijital cihazlar düşük ışın dozuyla çalışır ve sonucu anında ekrana getirir. Filmler dijital ortamda arşivlenir. Böylece sonraki yıllarda çekilen filmlerle karşılaştırma yapmak kolaylaşır. Değerlendirmeyi hekim yapar ve sonucu yazılı rapora bağlar.
Pratikte ne yapmalı?
Hekim grafi istediyse işe giriş filmini atlamayın. Bu ilk film, sonraki yılların karşılaştırma noktasıdır. Filmin yanında hangi testlerin istendiğini işe giriş tetkikleri sayfamızda anlattık. Tekrar aralığını işyeri hekimi belirler; tozlu işlerde takip daha sık olur. Çekimler merkezimizde dijital cihazlarla yapılır. İsterseniz mobil sağlık aracımız işyerinize gelir; çalışanlar üretimden kopmadan filmlerini çektirir. Asbest ve kuvars içeren tozlu işlerde filmleri pnömokonyoz okuyucu hekimi değerlendirir; diğer tozlu işlerde filmi işyeri hekimi değerlendirir, gerekirse okuyucuya gönderir. Şüpheli bulgu çıkan çalışan, ileri tetkik için hastaneye yönlendirilir. Grafi, solunum fonksiyon testi ile birlikte değerlendirildiğinde akciğer sağlığının çok daha net bir resmini verir. Çalışanı tozlu bir bölüme kaydırıyorsanız, yeni göreve başlamadan önce de film çektirin. Böylece ileride çıkabilecek bir sorunun hangi dönemde başladığı netleşir. Sonuç raporlarını çalışanın özlük dosyasında saklayın; denetimde ilk istenen belgelerdendir.
Sık yapılan hatalar
- Filmi çektirip raporlatmamak; film tek başına belge değildir, hekim değerlendirmesi gerekir.
- Yeni filmi eskisiyle karşılaştırmamak; yavaş ilerleyen değişiklikler gözden kaçar.
- Tozlu bölümde çalışanı ofis personeliyle aynı aralıkta takip etmek.
- Maske ve havalandırma önlemlerini almadan yalnızca filme güvenmek.
- Tozlu işte işe giriş filmini atlamak; sonradan çıkan hastalığın eski işyerinden mi geldiği belirsiz kalır.
- Hamilelik durumunu sormadan çekim planlamak; hamilelik varsa hekim bilgilendirilmeli ve çekim ertelenmelidir.
- Eski filmleri arşivlememek; karşılaştırma imkanı yok olur.
Akciğer grafisi dahil tüm işe giriş tetkikleri için tek muhatabınız olalım. Gözetim OSGB (yetki belgesi OSGB-236); Bursa, Balıkesir, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Bilecik ve Kütahya’daki (seramik ve madencilik işyerleri dahil) işyerlerine hizmet verir. Teklif ve sorularınız için: 0224 666 00 11.
Sık sorulan sorular
Akciğer grafisi hangi hallerde çekilir?
Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamındaki işyerlerinde, 6331 sayılı Kanun’un 15’inci maddesinde sayılan hallerde ve işyeri hekiminin belirlediği sıklıkta ILO sınıflandırmasına uygun standartlarda akciğer radyografisi çekilir. Filmin ILO kriterlerine göre değerlendirilebilir nitelikte olması beklenir; en az 35x35 cm ebadında radyografi ya da dijital akciğer radyografisi bu kapsamdadır.
Akciğer filmi kaç yılda bir tekrarlanır?
Sıklığı işyeri hekimi belirler; belirlerken risk değerlendirmesini, aralıklarla yapılan toz ölçüm sonuçlarını ve tozun cinsini dikkate alır. Asbest ve kuvars içeren tozların bulunabileceği işyerlerinde de aralığı hekim, ölçüm ve risk sonuçlarıyla birlikte tespit eder. Periyodik muayenenin genel üst sınırı tehlike sınıfına göre; az tehlikeli sınıfta en geç beş, tehlikeli sınıfta üç ve çok tehlikeli sınıfta bir yıldır; hekim gerek görürse bu süreyi kısaltır.
Akciğer filmini kim okur?
Tozun cinsi belirleyici. Asbest ve türleri ile kuvars içeren tozların bulunabileceği işyerlerinde filmleri, ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografileri Sınıflandırılması eğitimi almış okuyucu hekim değerlendirir; farklı çıkan sonuçlar okuyucular tarafından birlikte ele alınır ve nihai sonuç işverene yazılı bildirilir. Diğer tozlarda değerlendirmeyi, maruz kalınan tozun özelliklerini de gözeterek işyeri hekimi yapar; gerekirse ileri tetkik için film okuyucuya gönderilir.
Film sonucunda kategori çıkarsa ne olur?
Okuyucunun nihai raporu ILO değerlendirme kategorisi çizelgesine göre sonuç verir. Kategori 0 çıkan çalışan aralıklı muayenelerle izlenir. Kategori 1 ve üzerinde işveren, kişiyi SGK’nın yetkilendirdiği sağlık hizmet sunucusuna sevk eder; meslek hastalıkları tıbbi tanısında yetkili kuruluş düzenlediği raporun bir örneğini işverene gönderir. Erken aşamada yakalanan takip kararı işyerinde çok daha kolay uygulanır.
Akciğer grafisi sonucu ne zaman çıkar?
Merkezimizde çekilen filmin sonucu aynı gün verilir. Dijital cihaz görüntüyü çekim anında ekrana getirir; sonucu hekim değerlendirir. Yönetmelik üst sınırı da koyar: tetkik sonucu ya da raporu en geç 20 gün içinde işyerinin işyeri hekimiyle paylaşılır (Tıbbi Tetkik Yönetmeliği md. 5/8).
Diğer hizmetler
Kurumsal
Hizmeti verenleri ve yetki belgelerini görmek için:
Raporunuz bekletmesin.
Arayın ya da doğrudan gelin — aynı gün dönüş yapıyoruz.