Ara WhatsApp Yol tarifi

Gece Vardiyası Sağlık Raporu ve Sağlık Gözetimi

Gözetim OSGB Uzman Kadrosu

İşçiyi gece vardiyasına alırken akla hep aynı soru gelir: “Elimde işe giriş raporu var. Gece çalışabilir raporu diye ayrı bir belge mi gerekiyor?” Cevap, çalışana göre değişir. Kadın çalışanlar için açık bir rapor şartı vardır. Diğer çalışanlar için işin anahtarı sağlık gözetimidir. Sağlık gözetimi, işyeri hekiminin çalışan sağlığını işe girişten itibaren düzenli takip etmesi demektir. Bu yazıda kuralları sade bir dille anlatıyoruz.

Kanun ne diyor?

Önce terimi netleştirelim. Halk arasında gece vardiyası denir; kanun buna gece postası der. İş Kanunu’na göre gece dönemi en geç saat 20.00’de başlar, en erken saat 06.00’da biter. Gece çalışması kural olarak günde yedi buçuk saati geçemez.

İnternette “gece çalışana iki yılda bir rapor zorunlu” diyen yazılar hala dolaşır. Bu bilgi eskidir; İş Kanunu’nun o kuralları yürürlükten kaldırıldı. Konu artık 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun sağlık gözetimi maddesinde düzenlenir. Buna göre işveren; işe girişte, iş değişikliğinde ve düzenli aralıklarla sağlık muayenesi yaptırmak zorundadır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışan, sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.

İşyeri hekimlerinin görev yönetmeliği de açık konuşur. Hekim, “gece postaları da dâhil olmak üzere” çalışanların sağlık gözetimini yapar. Yani gece vardiyası, hekimin takip listesinde ayrı bir başlıktır.

Bazı çalışanlar için özel kurallar var: kadın, gebe ve emziren çalışanlar ile on sekiz yaşını doldurmamış genç ve çocuk işçiler. Ayrıntılar aşağıdaki “Gece vardiyasında kimler için özel kural var?” tablosunda.

Gece çalışamaz raporu ne demek, nasıl alınır?

Mevzuatta “gece çalışamaz raporu” adında ayrı bir belge yok. Aranan şey, işyeri hekiminin muayene sonunda yazdığı kanaattir: işe giriş ve periyodik muayene formu (EK-2), hekimin çalışanın gece ya da vardiyalı çalışma koşullarında çalışıp çalışamayacağını belirtmesini ister.

İlk adres işyeri hekimidir. Hekim, gece vardiyası dahil çalışanların sağlık gözetimini yürütür; muayene ve tetkik sonucuna göre bu kanaati o yazar. Çalışan hekimin kararına katılmıyorsa itiraz yolu sağlık raporuna itiraz yazısında anlatılıyor.

Gece vardiyasında kimler için özel kural var?

KimKuralDayanak
Gebe çalışanGebeliğin doktor raporuyla tespitinden doğuma kadar gece vardiyasında çalıştırılamazKadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik md.9/1
Emziren çalışanDoğumdan itibaren 1 yıl gece vardiyasında çalıştırılamaz; anne ya da çocuğun sağlığı için gerektiği işyeri hekiminin raporuyla belgelenirse 6 ay daha uzaraynı yönetmelik md.9/1-2
Kadın çalışanGece vardiyasına başlamadan önce, çalışmasında sakınca olmadığına dair raporu işyeri hekiminden alıraynı yönetmelik md.7/1
18 yaşını doldurmamış çalışanSanayiden sayılan işlerde gece çalıştırılamazİş Kanunu md.73

Pratikte ne yapmalı?

Aşağıdaki adımlar çoğu işyeri için yeterlidir:

  1. Yeni işçiyi doğrudan gece vardiyasına alacaksanız bunu hekime baştan söyleyin. İşe giriş sağlık raporu muayenesi, gece uygunluğu da gözetilerek yapılır.
  2. Gündüzden geceye geçiş de bir değişikliktir. Çalışanı işyeri hekimine bildirin ve uygunluk değerlendirmesi isteyin.
  3. Kadın çalışan için gece raporunu işe başlamadan önce alın ve dosyada saklayın.
  4. Muayene takvimini tehlike sınıfına göre kurun. Az tehlikeli işlerde en geç beş, tehlikeli işlerde üç, çok tehlikeli işlerde bir yılda bir muayene gerekir. Hekim gerek görürse bu süreleri kısaltabilir. Sınıfınızdan emin değilseniz tehlike sınıfı aracına bakın.
  5. Muayeneleri periyodik sağlık muayenesi programına bağlayın; sonuç belgelerini işyerinde saklayın.

Peki hekim hangi tetkikleri ister? Genelde kan tahlili, tansiyon takibi, işitme ve solunum testi gibi temel tetkikler öne çıkar. Kesin listeye işyeri hekimi karar verir; çünkü liste işe ve kişiye göre değişir. Şeker hastalığı, kalp sorunları ve uyku bozuklukları gece uyumunu özellikle etkiler.

Vardiyalı düzende işçileri mesai içinde bir araya toplamak zordur. Mobil sağlık aracı işyerinize gelir; tetkikler vardiya çıkışında yerinde yapılır. Hat durdurulmadan planlanır, kimse hastane kuyruğunda beklemez.

Bir kural daha: gece çalışmasının sağlığını bozduğunu raporla belgeleyen işçiye, olanaklar ölçüsünde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verilir.

Sık yapılan hatalar

  • “Gündüz raporu var, gece için gerekmez” deyip hekime hiç sormamak.
  • Kadın çalışanı rapor olmadan gece postasına başlatmak.
  • Tehlikeli işte aile hekiminden alınan yazıyla yetinmek. Bu yol yalnız elli kişiden az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için açıktır.
  • Eski “iki yılda bir” bilgisiyle plan yapıp tehlike sınıfına göre muayene periyodunu kaçırmak.
  • Muayeneyi yaptırıp sonucu kaydetmemek. Denetimde belge sorulur; sözlü beyan yetmez.

Gece vardiyası kuran işveren için en kısa yol, süreci işyeri hekimiyle birlikte planlamaktır. Gözetim OSGB olarak Bursa ve çevre illerdeki işyerlerinde işe giriş raporundan mobil taramaya kadar tüm süreci yönetiyoruz. Vardiya düzeninize uygun bir sağlık gözetimi planı için bizi arayın: 0224 666 00 11.

Diğer yazılar

Raporunuz bekletmesin.

Arayın ya da doğrudan gelin — aynı gün dönüş yapıyoruz.

WhatsApp · 0532 178 66 99 0224 666 00 11