Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir Raporu

Yeni bir çalışan istihdam edecekseniz ve işiniz tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta ise çalışanın işbaşı yapmadan önce sağlık raporu alması gerekir. Bu belge halk arasında hâlâ “ağır ve tehlikeli işler raporu” ya da “ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu” adıyla bilinmektedir. Bugünkü karşılığı, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işler için düzenlenen işe giriş ve periyodik sağlık muayene raporudur; mevzuattaki resmî formu “İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu”dur (kısaca Ek-2). Gözetim OSGB bu raporu muayene ve tetkiklerle birlikte hazırlayarak size sunar.

Ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu zorunlu mu?

Evet, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışabilir raporu zorunludur: iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, çalışanın yapacağı işe sağlık yönünden uygun olduğunun resmî olarak raporlanmasını ister. Bu düzenleme, mevzuattaki resmî adıyla İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu (Ek-2) ile yürütülür ve raporu düzenleme yetkisi işyeri hekimine aittir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde bu rapor alınmadan çalışana işbaşı yaptırılamaz. Rapor bir kez alınıp rafa kaldırılamaz; belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir. Yenileme sıklığını işyerinin tehlike sınıfı belirler ve işyeri hekimi gerekirse bu süreyi kısaltabilir.

Bu ad nereden geliyor?

“Ağır ve tehlikeli işler” ifadesi, eski İş Kanunu döneminden kalan Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği’nden gelir. Bu yönetmelik 30 Aralık 2012’den geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırıldı (Resmî Gazete, 8 Şubat 2013, sayı 28553). Bugün hangi işin riskli sayıldığını İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği belirler: her işyeri az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıftadır. Yani işverenler ve çalışanlar hâlâ “ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu” diye arar, ama istenen belge tehlike sınıfına göre düzenlenen işe giriş ya da periyodik muayene raporudur. “Ağır ve çok tehlikeli işler raporu” diye sorulan da aynı belgedir.

Nereden alınır?

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışabilir raporunu işyeri hekimi düzenler; rapor, muayene ve tetkiklerle birlikte OSGB bünyesinde hazırlanır. Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı olan işyerlerinde rapor; ÇASMER’den, aile hekiminden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir — hangi durumda nereden alınacağının ayrıntısı işe giriş raporu nereden alınır yazımızdadır. Denetimlerde raporsuz çalışan tespit edilirse işverene idari para cezası uygulanabilir.

Devlet hastanesinden alınır mı? 6331 sayılı Kanun’a göre sağlık raporu işyeri hekiminden alınır. Yalnız 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işyerleri için kamu sağlık kuruluşları ya da aile hekimi de rapor verebilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki bir iş için rapor gerekiyorsa doğru adres işyeri hekimidir; bu da çoğu işyerinde hizmet aldığı OSGB demektir.

Hangi bölümden alınır? Bu rapor hastanede belirli bir poliklinikten alınan bir belge değildir. Raporu işyeri hekimi düzenler; hekim gerekli gördüğünde akciğer filmi, işitme testi ya da kan tahlili gibi tetkikleri ister ve kararını bu sonuçlara dayandırır.

Raporda neler yer alır?

Rapor, mevzuattaki İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu’na (Ek-2) göre doldurulur. Formda çalışanın kimlik bilgileri, daha önce yaptığı işler, sağlık öyküsü, fizik muayene bulguları ve istenen tetkiklerin sonuçları yer alır. En sonda hekimin kanaati yazar: çalışan bu işte çalışmaya elverişli mi, belirli koşullarla mı elverişli, yoksa elverişsiz mi. Rapor, muayenenin yapıldığı günkü sağlık durumunu gösterir; sonraki dönem, periyodik muayeneyle yeniden değerlendirilir.

Bursa’da nasıl alınır?

Yeni çalışanınız kimliğiyle Üçevler’deki merkezimize randevusuz gelebilir; muayene ve işin gerektirdiği tetkikler tek seansta yapılır, rapor genellikle aynı gün çıkar. Aynı anda çok sayıda çalışanınız varsa Sağlık Bakanlığı izinli gezici aracımız işyerinize gelir; tetkikler araçta yapılır, üretim durmaz.

Ücret, hangi tetkiklerin gerektiğine göre değişir: masa başı bir iş ile tozlu ya da gürültülü bir ortamdaki iş aynı tetkikleri gerektirmez. Çalışanın yapacağı işi ve işyerinizin tehlike sınıfını söylerseniz, gereken tetkik listesini ve fiyatı telefonda netleştiririz.

Pratikte ne yapmalı?

• Önce işyerinizin tehlike sınıfını öğrenin. Tehlike sınıfı, işyerinin faaliyet koduna göre belirlenen resmi risk kategorisidir.
• İşe alım sırasını doğru kurun: önce muayene ve rapor, sonra işbaşı. İşe giriş sağlık raporu süreci bunun için vardır.
• Muayeneyi tetkiklerle destekleyin. İşin niteliğine göre akciğer grafisi, odyometri ve kan tetkikleri gerekebilir.
• Yenileme takvimini kurun. Periyodik sağlık muayeneleri ile raporlar zamanında güncellenir.
• Raporları çalışanın özlük dosyasında saklayın. Denetimde ilk istenen belgelerden biri budur.

Bu adımların takibini tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz. İşyeri hekimliği hizmetimiz, kimin ne zaman muayene olacağını sizin adınıza izler.

Muayenenin içeriği de işe göre şekillenir. Hekim önce çalışanın sağlık öyküsünü dinler ve genel muayeneyi yapar. Sonra işin risklerine uygun tetkikleri ister. Örneğin tozlu ortamda çalışacak kişi için akciğer, gürültülü ortam için işitme öne çıkar. Sonuçta rapor yalnızca “uygundur” demekle kalmaz. Gerekirse çalışanın hangi koşullarda çalışabileceği de belirtilir. Bu ayrıntı, doğru kişiyi doğru işe yerleştirmenizi sağlar.

Sık yapılan hatalar

• Önce işbaşı, sonra rapor. En sık hata budur. Çalışan raporsuz işe başlarsa hem yasal risk hem kaza riski doğar.
• Yanlış yerden alınan rapor. Tehlikeli sınıftaki işler için rapor işyeri hekiminden alınmalıdır. Uygun olmayan kaynaktan alınan belge denetimde sorun çıkarır.
• Tetkiksiz, kâğıt üstünde rapor. Muayenesiz düzenlenen belge çalışanı korumaz; gerçek bir sağlık sorununu gizleyebilir.
• Raporu yenilememek. Süresi geçmiş rapor, hiç rapor olmaması gibi sonuç doğurabilir.
• Görev değişikliğini atlamak. Çalışan daha riskli bir göreve geçtiğinde uygunluğun yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Ağır ve tehlikeli işler raporu için teklif almak veya sorularınızı sormak isterseniz bizi arayın: 0224 666 00 11. İşyerinizin tehlike sınıfına uygun muayene ve tetkik planını birlikte çıkaralım. İsterseniz muayeneleri mobil sağlık aracımızla işyerinizde de yapabiliriz.