Solunum Testi (Solunum Fonksiyon Testi)

Solunum fonksiyon testi (SFT), akciğerin hava alıp verme kapasitesini ölçen basit bir testtir. Çalışan, spirometre denen cihaza kuvvetlice üfler. Cihaz, nefesin hacmini ve hızını kaydeder. Test birkaç dakika sürer ama verdiği bilgi hayatidir. Efor gerektiren işlerde çalışanın nefesi işine yetiyor mu, ancak bu testle anlaşılır. Halk arasında solunum testi ya da nefes testi olarak bilinir; tıbbi adı solunum fonksiyon testidir.

Kanun ne diyor?

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işverene çalışanları için sağlık gözetimi yükümlülüğü getirir. SFT bu gözetimin temel tetkiklerindendir. Toz, duman ve kimyasal buhar bulunan işlerde solunum takibi özellikle önemlidir. Astım, KOAH ve pnömokonyoz gibi hastalıklar erken dönemde belirti vermez; ilk sinyali çoğu zaman SFT verir. KOAH, nefes yollarının kalıcı daralmasıdır; pnömokonyoz ise toza bağlı akciğer hastalığıdır. Bu hastalıklar meslek hastalığı olarak tescillenirse işveren ciddi sorumlulukla karşılaşır. Düzenli test, sorunu tazminat aşamasına gelmeden yakalar.

Test nasıl yapılır

Çalışan önce derin bir nefes alır. Sonra cihazın ağızlığına olabildiğince hızlı ve uzun süre üfler. Cihaz iki temel şeye bakar: nefesin toplam hacmi ve nefesin veriliş hızı. Doğru sonuç için ölçüm genellikle birkaç kez tekrarlanır ve en iyi değer esas alınır. Test ağrısızdır ve kısa sürer; öncesinde ağır yemek yenmemesi ve sigara içilmemesi sonucu daha güvenilir kılar. Sonucu işyeri hekimi değerlendirir ve rapora bağlar.

Pratikte ne yapmalı?

Her çalışana işe girişte ilk (baz) SFT ölçümünü yaptırın; işe giriş sağlık raporu tetkiklerine ekletin.

Tekrar sıklığını işyeri hekimi belirler; tozlu ve kimyasallı bölümlerde takip daha sık olur. Testin doğruluğu üfleme tekniğine bağlıdır. Bu yüzden ölçümü deneyimli sağlık personeli yönetir ve gerekirse ölçüm tekrarlanır. Sonuçlar akciğer grafisiyle birlikte değerlendirildiğinde akciğer sağlığının tam resmi çıkar. Solunum koruyucu maske seçiminde de SFT sonuçları dikkate alınır; nefes kapasitesi düşük çalışana her maske uygun değildir.

Ölçüm merkezimizde yapılır. İsterseniz mobil sağlık aracımız işyerinize gelir; tüm ekip üretimden kopmadan testini yaptırır. Sonuç raporlarını periyodik muayene kayıtlarıyla birlikte özlük dosyasında saklayın. Asıl değer yıllar içindeki karşılaştırmada ortaya çıkar. Sürekli düşüş gösteren bir eğri, tek bir düşük ölçümden çok daha anlamlıdır ve erken önlem fırsatı verir.

Sık yapılan hatalar

• İşe girişteki tek ölçümü yıllarca geçerli saymak; kapasite zamanla değişir.
• Yanlış üfleme nedeniyle düşük çıkan sonucu gerçek sanmak; test tekrarı gerekir.
• Sigara içen çalışandaki düşüşü “nasılsa sigaradandır” deyip takipsiz bırakmak.
• SFT’yi akciğer grafisinden bağımsız, tek başına yorumlamak.
• Tozlu bölümde çalışanları ofis personeliyle aynı sıklıkta test etmek.
• Ağızlığı gevşek kavrayan çalışanın ölçümünü geçerli saymak; hava kaçağı sonucu düşürür.

Tozlu veya kimyasallı bir üretiminiz varsa solunum takibini şansa bırakmayın. Gözetim OSGB; Bursa, Balıkesir, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Bilecik ve Kütahya’daki işyerlerine hizmet verir. Teklif ve sorularınız için: 0224 666 00 11.