Bursa'da Risk Değerlendirmesi (Risk Analizi)
Her işyerinde iş kazası ve meslek hastalığı riski vardır. Forkliftin geçtiği koridor, elektrik panosu, kimyasal deposu, hatta ofis merdiveni bile tehlike barındırabilir. Birçok işveren bu riskleri fark etmez. Her gün aynı ortamda çalışan kişi tehlikeye alışır; buna işletme körlüğü denir. Risk değerlendirmesi — yaygın adıyla risk analizi — bu tehlikeleri tek tek bulan, yazılı hale getiren ve her biri için önlem belirleyen çalışmadır. İşyerinizin iş sağlığı ve güvenliği anayasası gibidir; diğer bütün iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları bu belgeye dayanır.
Risk değerlendirmesi zorunlu mu?
Evet, risk değerlendirmesi zorunludur; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu çalışmayı işyerinin büyüklüğünden, sektöründen veya çalışan sayısından bağımsız olarak her işverenin yerine getirmesi gereken temel bir yasal yükümlülük olarak tanımlar. Tek çalışanı olan küçük bir dükkan da yüzlerce kişilik fabrika da bu belgeyi hazırlamak zorundadır.
Pratikte ne yapmalı?
İlk adım doğru ekibi kurmaktır. Risk değerlendirmesini işveren tek başına yapmaz. Yönetmeliğin 6. maddesi ekibi sayar: işveren veya işveren vekili, işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işyerindeki bütün birimleri temsil eden, tehlike kaynaklarını bilen çalışanlar. Gözetim OSGB bu ekibi sizin adınıza yönetir; işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı hizmetini tek elden sunar. Sizin tarafınızın katkısı sahadan bilgi vermektir: hangi bölümde ne üretildiğini, hangi makinenin nerede durduğunu sahadaki kendi ekibiniz bilir.
Süreç sahada başlar. Uzmanlarımız işyerinizi bölüm bölüm gezer, tehlikeleri yerinde tespit eder. Her tehlike için olasılık ve şiddet değerlendirilir; en acil riskler öne alınır. Sonra bir önlem planı çıkar: hangi risk, hangi önlemle, ne zamana kadar, kimin sorumluluğunda giderilecek. Gürültü ve toz gibi ölçüm gerektiren konularda ortam ölçümleri ile riskin gerçek boyutu sayılarla ortaya konur. Kontrol listesi ve risk matrisi gibi farklı yöntemler var; seçim işyerinin büyüklüğüne ve tehlikelerine göre yapılır. Önemli olan yöntemin adı değil, sahanızı anlatması ve önlemlerin takip edilebilmesidir.
Belirlenen riskler çalışan eğitimlerine de yansıtılır. Çalışanınız kendi bölümündeki tehlikeyi bilirse, önlem kağıt üstünde kalmaz. Sağlık yönü de unutulmamalıdır; riskli işlerde çalışanların periyodik sağlık muayeneleri risk değerlendirmesiyle uyumlu planlanır.
Yasal dayanağı nedir?
Risk değerlendirmesinin usulünü İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği düzenler. Yönetmeliğin 5. maddesi işverenin yükümlülüğünü şöyle yazar: “İşveren; çalışma ortamının ve çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, sürdürme ve geliştirme amacı ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.” Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre değerlendirmenin yapılmış olması, işverenin işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yani belge tek başına kimseyi korumaz; sahada uygulanan önlem esastır.
Ne zaman yenilenir?
Yönetmeliğin 12. maddesi süreyi tehlike sınıfına bağlar: “Yapılmış olan risk değerlendirmesi; tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir.” Tehlike sınıfı, işyerinin yaptığı işe göre az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak belirlenen resmi kategoridir.
Bu süreler üst sınırdır. Aynı maddenin ikinci fıkrası, süre dolmadan değerlendirmenin tamamen veya kısmen yenileneceği durumları sayar: işyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması; uygulanan teknolojide, kullanılan madde ve ekipmanda değişiklik; üretim yönteminin değişmesi; iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay; çalışma ortamı sınır değerlerine ilişkin mevzuat değişikliği; ortam ölçümü ve sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi; işyeri dışından kaynaklanan yeni bir tehlikenin ortaya çıkması. Yeni makine aldığınızda da bu maddeye göre belge güncellenir. Belgenin eksik veya güncel olmaması denetimlerde yaptırım nedeni olur; ceza tutarları için bize sorabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Belgeyi bir kez yaptırıp unutmak. Risk değerlendirmesi yaşayan bir dokümandır. Yeni makine geldiğinde güncellenmeyen belge, denetimde geçersiz sayılabilir.
- Kopyala-yapıştır doküman kullanmak. İnternetten bulunan veya başka firmadan alınan genel bir belge sizin işyerinizi anlatmaz. Denetçi bunu ilk bakışta anlar.
- Çalışanları sürece katmamak. Tehlikeyi en iyi bilen, o işi her gün yapan kişidir. Çalışan görüşü alınmayan değerlendirme eksik kalır.
- Önlem planını takip etmemek. Riskleri yazmak yetmez; giderildiğini de belgelemek gerekir. Kapatılmayan maddeler işverenin sorumluluğunda kalır.
- Acil durumları ayrı düşünmek. Risk değerlendirmesi ile acil durum planı birbirini besler; ikisi birlikte ele alınmalıdır.
Kaynak
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512 (md. 5, 6, 12)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmî Gazete 30.06.2012, sayı 28339
Risk değerlendirmenizi hazırlatmak veya mevcut belgenizi güncelletmek için Gözetim OSGB ekibine ulaşın. Teklif ve sorularınız için telefonumuz: 0224 666 00 11.
Sık sorulan sorular
Risk değerlendirmesi yaptırmak zorunlu mu?
İşveren risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür; Kanun bunu açık yazıyor. Değerlendirme sırasında dört başa bakılır: belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu, kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi, işyerinin tertip ve düzeni; genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplarla kadın çalışanların durumu.
Risk değerlendirmesi ekibinde kimler olur?
Ekibi işveren kurar; ekipte şunlar bulunur: işveren veya işveren vekili, işyerindeki sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen, tehlike kaynakları ve riskler hakkında bilgi sahibi çalışanlar. Gerektiğinde dışarıdan kişi ve kuruluşlardan destek alınabilir; koordinasyonu işveren ya da ekip içinden görevlendirdiği biri yürütür. Ekip üyeleri bilgi ve belgeleri gizli tutar.
Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Üst sınırlar tehlike sınıfına göre çizilmiş: çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli sınıfta dört, az tehlikeli sınıfta altı yılda bir yenileme yapılır. Bu takvim kadar içerik de takip edilir; süre dolmasa bile risk değiştiyse değerlendirme tamamen ya da kısmen tazelenir. Takvimi, acil durum planı yenileme süreleriyle birlikte tutmak pratikte en az hatayı üretir.
Süre dolmadan yenileme hangi hallerde gerekir?
Altı grup hal sayılmış: işyerinin taşınması veya binalarda değişiklik, teknoloji ile kullanılan madde ve ekipmanda değişiklik, üretim yönteminde değişiklik, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay, çalışma ortamı sınır değerlerine ilişkin mevzuat değişikliği, ortam ölçümü ve sağlık gözetimi sonuçlarının gerekli görmesi, işyeri dışından kaynaklanan yeni tehlike. Yeni risklerin işyerinin tamamını ya da bir bölümünü etkilemesi ölçüsüyle tamamen veya kısmen yenilenir.
Risk değerlendirmesi yapıldıysa işveren kurtulur mu?
Kaldırmıyor; yönetmelik bunu ayrı bir fıkra olarak açıkça yazıyor: risk değerlendirmesinin gerçekleştirilmiş olması işverenin işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Değerlendirme, alınacak tedbirlerle kullanılacak koruyucu donanım ve ekipmanı belirlemenin zemini; denetimde aranan da bu zemine göre atılan adımların kendisidir.
Diğer hizmetler
Kurumsal
Hizmeti verenleri ve yetki belgelerini görmek için:
Bir telefon uzağınızdayız.
Keşif ücretsiz — aynı gün dönüş yapıyoruz.