Kısa cevap: çalışanı olan her firmada. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kamu ve özel sektördeki bütün işlere ve işyerlerine, çırak ve stajyerler dahil bütün çalışanlara faaliyet konusuna bakılmaksızın uygulanır (md.2). Sektör, çalışan sayısı ya da şirket türü bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Bu yazıda kanunun kimleri kapsadığını, tek istisnanın ne olduğunu ve yükümlülüklerin işyerinin tehlike sınıfına göre nasıl değiştiğini anlatıyoruz.
İş güvenliği hangi firmalarda zorunlu?
Çalışanı olan her firmada zorunludur. İşveren, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek, gerekiyorsa diğer sağlık personeli görevlendirmek, risk değerlendirmesi yaptırmak, çalışanlarını eğitmek ve sağlık gözetimini sağlamakla yükümlüdür (6331 md.6, md.15, md.17).
Bu yükümlülükler tek bir hizmetin parçalarıdır: iş güvenliği uzmanı tehlikeleri tespit edip önlemleri takip eder, işyeri hekimi çalışanların sağlığını izler. Ayrıntısını Bursa iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Tek çalışanı olan işyeri de zorunlu mu?
Evet. Kanun çalışan sayısına göre bir alt sınır koymaz; tek çalışanı olan bir atölye, büro ya da mağaza da kapsamdadır.
Tek istisna, 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleridir. Bu işyerlerinde işveren ya da işveren vekili, Bakanlığın ilan ettiği eğitimleri tamamlarsa iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendisi yürütebilir. Ancak işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bu istisnanın dışındadır (6331 md.6). Yani bu durumda bile çalışanların sağlık muayeneleri için hekime ihtiyaç vardır.
Kimler iş güvenliği hizmeti almak zorunda değildir?
Kanun’un saydığı istisnalar dardır (6331 md.2):
- Çalışan istihdam etmeden kendi nam ve hesabına mal ya da hizmet üretenler (örneğin çalışanı olmayan esnaf),
- Ev hizmetleri,
- Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri,
- Fabrika, bakım merkezi, dikimevi ve benzeri işyerleri dışında Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı’nın faaliyetleri,
- Hükümlü ve tutuklulara yönelik infaz hizmetleri sırasındaki iyileştirme faaliyetleri.
Bu listede olmayan, çalışanı bulunan her işyeri kanunun kapsamındadır. İlk işçinizi aldığınız gün yükümlülük başlar.
Tehlike sınıfına göre ne değişir?
Yükümlülüğün kendisi değişmez; ağırlığı değişir. Her işyeri faaliyetine göre az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıftadır. Sınıfınızı NACE kodunuzla sorgulayabilirsiniz.
| Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli | |
|---|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanının belge sınıfı | en az C | en az B | A |
| Periyodik sağlık muayenesi | en geç 5 yılda bir | en geç 3 yılda bir | en geç yılda bir |
| Risk değerlendirmesinin yenilenmesi | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi (en az) | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Diğer sağlık personeli | — | — | 10 ve daha fazla çalışanda zorunlu |
Uzman ve hekimin işyerinizde ayda ne kadar süre geçireceği de çalışan sayınıza ve sınıfınıza göre yönetmelikle belirlenir; süre hesaplayıcımızla hemen görebilirsiniz.
İş güvenliği hizmetini nereden alabilirim?
İki yol var: bünyenizde belgeli bir iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdam etmek ya da Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir OSGB’den, yani Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nden hizmet almak. Küçük ve orta ölçekli işyerlerinin çoğu ikinci yolu seçer; uzman, hekim, eğitim ve tetkikler tek sözleşmede çözülür.
Hangi yolu seçerseniz seçin görevlendirme Bakanlığın İSG-KATİP sisteminde tanımlanır ve işverenin e-Devlet onayıyla tamamlanır. OSGB seçerken nelere bakmanız gerektiğini OSGB nasıl seçilir yazımızda anlattık.
Hizmet almazsam ne olur?
Uzman ve hekim görevlendirmemek, risk değerlendirmesi yaptırmamak ya da çalışanları eğitmemek idari para cezası gerektirir; tutarlar her yıl güncellenir ve çalışan sayısı ile tehlike sınıfına göre artar. İşyerinize göre güncel tutarı ceza hesaplayıcımızla görebilirsiniz. Asıl risk ise cezadan büyüktür: olası bir iş kazasında eksik kalan her yükümlülük doğrudan işverenin sorumluluğuna yazılır.
Bursa’daki işyeriniz için hangi yükümlülüklerin geçerli olduğunu birlikte çıkarmak isterseniz Gözetim OSGB’yi 0224 666 00 11 numarasından arayın.