Ara WhatsApp Teklif alın

İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir? İşverenin Yükümlülükleri

İş sağlığı ve güvenliği, işyerinde çalışanın canını ve sağlığını korumak için alınan tedbirlerin bütünüdür. Bu sayfada işverenin hangi yükümlülüğü ne zaman yerine getirmesi gerektiğini, mevzuatta yazan süreler ve sayılarla anlatıyoruz.

İş sağlığı ve güvenliği neyi kapsar?

Kapsamın ilk adımı tehlikeyi bulmaktır. Bir makinenin koruyucusunun eksik olması, bir kimyasalın yanlış depolanması ya da bir çalışanın uzun süre ağır yük taşıması kaza veya meslek hastalığına yol açabilir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, bu tehlikelerin önce belirlenmesini, sonra azaltılmasını ve izlenmesini ister.

Uygulamada işverenin beş temel işi var: risk değerlendirmesi, işe başlama ve temel eğitimler, sağlık gözetimi, acil durum planı ve iş kazalarının kaydı.

Kapsam: kimler için geçerli?

Kanun, 2. maddesinin birinci fıkrasına göre kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, işverenlere, işveren vekillerine, çırak ve stajyerler dahil tüm çalışanlara uygulanır. İkinci fıkra bazı faaliyetleri ve kişileri istisna eder. Bu nedenle çalışanı olan bir işyeri, sayısı az olsa da yükümlülüklerden muaf sayılmaz. Çalışan sayısı ise hangi hizmetin ne kadar gerektiğini belirler.

İşverenin genel yükümlülükleri

6331 sayılı Kanunun 4. maddesi işverene dört temel görev verir: mesleki riskleri önlemek, işyerindeki tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemek, risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak ve çalışanın işe uygunluğunu göz önünde bulundurmak. Aynı madde, dış uzman kişi ya da kuruluştan hizmet alınmasının işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını da söyler (4. madde, 2. fıkra). İşveren, tedbirlerin maliyetini çalışanlara yansıtamaz (4. madde, 4. fıkra).

Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenir?

Yenileme süresi, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 12. maddesinin birinci fıkrasında yazılıdır (RG 29 Aralık 2012, 28512). Yapılmış risk değerlendirmesi, tehlike sınıfına göre en geç çok tehlikeli işyerlerinde 2 yılda, tehlikeli işyerlerinde 4 yılda ve az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir yenilenir.

Süre beklenmeden yenileme gereken durumlar 12. maddenin ikinci fıkrasında sayılır: işyerinin taşınması ya da binalarda değişiklik (a bendi); teknoloji, kullanılan madde veya ekipmanda değişiklik (b bendi); üretim yönteminde değişiklik (c bendi); iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay (ç bendi); çalışma ortamına ait sınır değerlerle ilgili mevzuat değişikliği (d bendi); çalışma ortamı ölçümü ya da sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi (e bendi); işyeri dışından kaynaklanan yeni bir tehlikenin ortaya çıkması (f bendi).

Hizmet alma: işveren hangi yolları seçebilir?

Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrası, işverenin uzman, işyeri hekimi ve gerekirse diğer sağlık personelini kendi çalışanları arasından görevlendirebileceğini ya da dışarıdan hizmet alabileceğini söyler. Çalışanlar arasında gerekli nitelik ve belgeye sahip kişi varsa, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak hizmet işveren tarafından üstlenilebilir. Hizmet alınacaksa Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri veya ÇASMER’ler kullanılabilir.

Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi istisnayı açıkça yazar: 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işvereni veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla hizmetleri kendisi yürütebilir. Bu istisnada işe giriş ve periyodik muayeneler kapsam dışıdır; onları bir hekim yapmalıdır.

Uzman süreleri ve tam gün eşikleri

İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, uzmanın çalışma süresini tehlike sınıfına göre belirler:

  • Az tehlikeli: çalışan başına ayda en az 10 dakika (12. madde, 1. fıkra, a bendi).
  • Tehlikeli: çalışan başına ayda en az 20 dakika (b bendi).
  • Çok tehlikeli: çalışan başına ayda en az 40 dakika (c bendi).

Tam gün çalışacak uzman eşiği ise şöyledir: az tehlikelide 1.000 çalışanda bir (12. madde, 2. fıkra), tehlikelide 500 çalışanda bir (3. fıkra), çok tehlikelide 250 çalışanda bir (4. fıkra). Örneğin 600 çalışanlı tehlikeli bir işyerinde en az bir tam gün uzman gerekir. Kalan 100 çalışan için 12. maddenin birinci fıkrasındaki dakika ihtiyacı hesaplanır ve ek uzman gerekip gerekmediğine bu hesapla karar verilir.

İşyeri hekimi süreleri ve tam gün eşikleri

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesine göre hekim çalışan başına ayda en az 5 dakika (az tehlikeli), 10 dakika (tehlikeli) ve 15 dakika (çok tehlikeli) çalışmalıdır. Tam gün hekim eşiği: az tehlikelide 2.000 çalışanda bir (12. madde, 2. fıkra), tehlikelide 1.000 çalışanda bir (3. fıkra), çok tehlikelide 750 çalışanda bir (4. fıkra). 200 çalışanlı çok tehlikeli bir işyerinde hekim ayda en az 3.000 dakika, yani 50 saat çalışmalıdır.

Diğer sağlık personeli (DSP) gereği

6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 10 veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde DSP görevlendirilmesini zorunlu kılar. Altıncı maddenin üçüncü fıkrasına göre tam süreli işyeri hekimi çalışan işyerlerinde DSP zorunlu değildir. DSP için süre, İşyeri Hekimi ve DSP Yönetmeliğinin 19. maddesinde yazılıdır: çok tehlikeli işyerinde 10–49 çalışan için çalışan başına ayda 10 dakika, 50–249 çalışan için 15 dakika, 250 ve üzeri için 20 dakika.

İSG kurulu koşulu

6331 sayılı Kanunun 22. maddesinin birinci fıkrası iki koşulu birlikte arar: işyerinde 50 ve daha fazla çalışan bulunmalı ve altı aydan fazla süren sürekli işler yapılmalıdır. Bu iki koşul sağlandığında işveren, İSG ile ilgili çalışmalar için bir kurul oluşturur. Asıl işveren ile alt işveren arasında altı aydan fazla süren ilişki varsa koordinasyon kuralları 22. maddenin ikinci fıkrasında yer alır.

Çalışan temsilcisi ve sendika temsilcisi

Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrası, işverenin çalışan temsilcisi sayısını çalışan sayısına göre belirler: 2–50 çalışanlı işyerinde 1 temsilci (20. madde, 1. fıkra, a bendi); 51–100 çalışanda 2 (b bendi); 101–500 çalışanda 3 (c bendi); 501–1.000 çalışanda 4 (ç bendi); 1.001–2.000 çalışanda 5 (d bendi); 2.001 ve üzeri çalışanda 6 (e bendi). Birden fazla temsilci varsa baş temsilci, temsilciler arasında seçimle belirlenir (20. madde, 2. fıkra). İşyerinde yetkili sendika varsa sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar (20. madde, 5. fıkra).

Acil durum ekipleri

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesinin üçüncü fıkrasına göre söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için; çok tehlikeli işyerlerinde her 30 çalışana kadar, tehlikeli işyerlerinde her 40 çalışana kadar, az tehlikeli işyerlerinde her 50 çalışana kadar en az birer destek elemanı görevlendirilir. 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde ise bu üç ekibin tamamı için tek bir destek elemanı yeterlidir (11. madde, 4. fıkra). İlk yardım ekibi ayrıca, İlk Yardım Yönetmeliğine göre görevlendirilir (11. madde, 5. fıkra).

Eğitim süreleri, tehlike sınıfına göre saat

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 2 Nisan 2026, 33212) eğitimi aşamalara ayırır. İşe başlama eğitimi, çalışan fiilen işe başlamadan önce yüz yüze ve en az 2 saat verilir; bu süre temel eğitimden sayılmaz (7. madde, 5. fıkra). Temel eğitim işe başladıktan sonra en geç üç ay içinde tamamlanır (8. madde). Süresi tehlike sınıfına göre en az 8 ders saati (az tehlikeli), 12 ders saati (tehlikeli) ve 16 ders saatidir (çok tehlikeli) (13. madde, 1. fıkra). Bir ders saati en az 45 dakika ders ve 15 dakika aradan oluşur (4. madde).

Bu yönetmelik, 15/5/2013 tarihli ve 28648 sayılı eski yönetmeliği 27. maddesiyle yürürlükten kaldırmıştır. Eski yönetmelik kapsamında verilen eğitimler geçerli sayılır (Geçici 1. madde, 1. fıkra).

Tekrar aralığı da tehlike sınıfına göre değişir (14. madde): çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir, tehlikeli işyerlerinde iki yılda bir, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda bir. Her tekrar en az 8 ders saati olur (14. madde, 2. fıkra). Altı aydan fazla işten uzak kalanlar, işe dönmeden önce bilgi yenileme eğitimi alır (18. madde).

İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi

6331 sayılı Kanunun 14. maddesinin ikinci fıkrasına göre işveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde (a bendi), meslek hastalığını ise kendisine bildirildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK’ya bildirir (b bendi). İşverenin ayrıca bütün iş kazalarını ve meslek hastalıklarını kaydetmesi ve gerekli incelemeleri yapması gerekir (14. madde, 1. fıkra, a bendi).

Sağlık gözetimi: muayene ne zaman yapılır?

Kanunun 15. maddesinin birinci fıkrası, çalışanların işyerindeki risklere göre sağlık gözetimine alınmasını ister. Muayene dört durumda zorunludur: işe girişte, iş değişikliğinde, iş kazası ya da meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle uzun süre işten ayrıldıktan sonra dönüşte (çalışan talep ederse) ve işin sürdüğü dönemde, çalışanın durumuna, işin niteliğine ve tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen aralıklarla (15. madde, 1. fıkra, b bendi).

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacak kişi, yapacağı işe uygun olduğunu gösteren sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz (15. madde, 2. fıkra). Bu raporlar işyeri hekiminden alınır. Az tehlikeli ve 50’den az çalışanı olan işyerlerinde ise ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir (15. madde, 3. fıkra). Muayene sonuçları gizli tutulur (15. madde, 5. fıkra).

Çalışanı bilgilendirme

Kanunun 16. maddesi işverene, çalışanları ve çalışan temsilcilerini üç konuda bilgilendirme görevi verir: işyerindeki sağlık ve güvenlik riskleri ile korunma tedbirleri, çalışanların yasal hak ve sorumlulukları ve ilk yardım, tahliye, yangınla mücadele için görevlendirilen kişiler (16. madde, 1. fıkra). Ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan çalışanlar derhal bilgilendirilir (16. madde, 2. fıkra, a bendi). Başka işyerlerinden gelen çalışanların işverenleri de bu bilgilere ulaşır (b bendi).

Cezalar ne zaman kesilir?

6331 sayılı Kanunun 26. maddesi, işverenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde idari para cezası öngörür. Uzman veya hekim görevlendirmeyen işveren için ceza, görevlendirmediği her kişi için ayrı ayrı uygulanır ve aykırılık sürdükçe her ay yeniden kesilir. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutarlar için ceza hesaplayıcımıza bakabilirsiniz.

Bursa’da iş sağlığı ve güvenliği hizmeti

Gözetim OSGB, Bursa’da işyerlerine uzman, işyeri hekimi, diğer sağlık personeli ve İSG eğitimi hizmeti verir. Kapsam, işyerinizin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenir. Ayrıntılı bilgi için Bursa iş güvenliği hizmeti sayfamıza bakabilir, teklif isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İş sağlığı ve güvenliği nedir?

İş sağlığı ve güvenliği, işyerinde iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için alınan tedbirlerin bütünüdür. 6331 sayılı Kanunun 4. maddesi bu tedbirleri işverenin sorumluluğuna bağlar.

Çalışanı olan her işyeri İSG yükümlülüğüne tabi mi?

6331 sayılı Kanunun 2. maddesi, kamu ve özel sektördeki bütün işlere ve işyerlerine uygulanır diyor. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yükümlülüklerin derecesini değiştirir, kapsamı kaldırmaz.

50 kişiden az çalışanı olan işyeri uzmanı ve hekimi kendisi yürütebilir mi?

Evet, ama sınırlı. 6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre, 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işvereni, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlayarak uzmanlık ve hekimlik hizmetlerini yürütebilir. İşe giriş ve periyodik muayeneler bu istisnanın dışındadır.

Bir işyerinde uzman en az ne kadar çalışmalı?

İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesine göre çalışan başına ayda en az 10 dakika (az tehlikeli), 20 dakika (tehlikeli) ve 40 dakika (çok tehlikeli) hizmet gerekir. Örneğin 100 çalışanlı çok tehlikeli bir işyerinde bu ayda 4.000 dakika, yani yaklaşık 67 saat eder.

İşyeri hekimi ne kadar süreyle görevlendirilmeli?

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesine göre çalışan başına ayda en az 5 dakika (az tehlikeli), 10 dakika (tehlikeli) ve 15 dakika (çok tehlikeli). Tam gün hekim eşiği: az tehlikelide 2.000, tehlikelide 1.000, çok tehlikelide 750 çalışanda bir.

Diğer sağlık personeli (DSP) ne zaman zorunlu?

6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre, çok tehlikeli sınıfta 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde DSP görevlendirilir. Tam süreli işyeri hekimi çalışan işyerlerinde DSP zorunlu değildir (6. madde, 3. fıkra). DSP süresi, çok tehlikeli işyerlerinde 10–49 çalışanda çalışan başına ayda 10 dakika, 50–249 çalışanda 15 dakika, 250 ve üzerinde 20 dakikadır (İşyeri Hekimi ve DSP Yönetmeliği, 19. madde).

Çalışanların İSG eğitimi kaç saat sürer?

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe (RG 2 Nisan 2026, 33212) göre işe başlama eğitimi en az 2 saattir (7. madde). Temel eğitim az tehlikeli işyerlerinde en az 8, tehlikelide 12, çok tehlikelide 16 ders saatidir (13. madde). Bir ders saati en az 45 dakikadır (4. madde).

İş kazası kaç iş günü içinde SGK’ya bildirilir?

6331 sayılı Kanunun 14. maddesinin ikinci fıkrasına göre iş kazası, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirilir. Meslek hastalığı için süre, işverene bildirildiği tarihten itibaren yine üç iş günüdür.