İş sağlığı ve güvenliği denetimleri çoğu işverenin kapısını habersiz çalar. Denetimde eksik çıkarsa sonuç genellikle idari para cezasıdır. İdari para cezası, mahkeme kararı gerekmeden idare tarafından doğrudan kesilen para cezasıdır. Bu yazıda hangi eksiklerin cezaya yol açtığını ve nasıl korunacağınızı anlatıyoruz.
Kanun ne diyor?
Cezaların dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur. Kanun işverene görevler yükler; bu görevler yapılmazsa her biri için ayrı ceza öngörülür. En sık ceza kesilen eksikler şunlardır:
- İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya diğer sağlık personeli görevlendirmemek.
- Risk değerlendirmesi yapmamak veya yaptırmamak.
- Çalışanlara sağlık gözetimi yaptırmamak, işe girişte ve periyodik muayenelerde sağlık raporu almamak.
- Çalışanlara İSG eğitimi verdirmemek.
- Acil durum planı hazırlamamak, iş kazasını süresinde SGK’ya bildirmemek.
Ceza tutarı; işyerinin tehlike sınıfına, çalışan sayısına ve fiilin türüne göre değişir. Bazı cezalar tek seferliktir. Uzman ve hekim bulundurmamak gibi eksiklerde ise ceza, eksik sürdükçe her ay yeniden kesilir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artar. Bu yüzden burada rakam vermiyoruz; işyerinize özel güncel tutarı 2026 ceza hesaplayıcımızla görebilir ya da bize sorabilirsiniz. Ceza sisteminin ayrıntısını 6331 sayılı Kanun para cezaları yazımızda anlattık.
Pratikte ne yapmalı?
Cezadan korunmak karmaşık değildir. Düzenli işleyen bir sistem kurmak yeterlidir:
- İSG hizmet sözleşmelerinizi yapın ve İSG-KATİP üzerinden onaylayın. Onay adımlarını İSG-KATİP rehberimizde anlattık.
- Risk değerlendirmenizi yaptırın. İşyerinizde makine, süreç veya yerleşim değiştiğinde güncelleyin.
- Her çalışanın sağlık raporunu ve muayene takvimini takip edin. Raporsuz çalışan, denetimde doğrudan ceza kalemidir.
- Eğitimleri planlı verdirin ve imzalı kayıtları dosyalayın.
- Kaza ve ramak kala olaylarını kaydedin. Ramak kala, kazaya dönüşmeden atlatılan tehlikeli olay demektir. İş kazalarını üç iş günü içinde SGK’ya bildirin.
Sık yapılan hatalar
- Denetim gelince harekete geçmek. Ceza geriye dönük kesilir; denetim günü başlayan hizmet geçmiş eksikleri silmez.
- Sözleşmeyi yapıp onayı unutmak. İSG-KATİP onayı tamamlanmamış sözleşme, resmî kayıtlarda görünmez. Hizmet alsanız bile eksik sayılırsınız.
- Evrak düzenini küçümsemek. Eğitim imzası, rapor tarihi ve tebligat kayıtları denetimin ana konusudur. Yapılan işi belgeleyemezseniz yapılmamış kabul edilir.
- Aylık işleyen cezayı beklemeye almak. “Sonra hallederiz” denilen her ay, ceza tutarını büyütür.
Gözetim OSGB, Bakanlık onaylı yetkili bir kuruluş olarak (OSGB-236) işyerinizin eksiklerini denetim öncesi tespit eder ve kapatır. Teklif ve sorularınız için bizi 0224 666 00 11 numaralı telefondan arayabilirsiniz.